Language:
ارتباط با ما منابع اطلاعاتی اخبار و رویدادها برنامه ها درباره طرح

طــرح ملــی عــزم ملــی

پاسخ به اظهارات مهندس فدایی فرد توسط مدیر طرح کلان ملی مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز کشور

 

اظهارات مهندس مصطفی فدایی فرد، رییس کمیته ارزیابی سیلاب از سدهای بزرگ

با درود فراوان بر همكاران گرامي طرح كلان ملي مديريت جامع حوضه‌هاي آبخيز كشور

هم‌چنان كه در جلسات حضوري نيز به استحضار رسيد، تلاش‌هاي گروه‌هاي مختلف طرح بسيار ارزنده و قابل تقدير است ولي نكته اصلي اين است : مديران صنعت آب كشور بايستي بپذيرند كه دوران سدسازي در ايران به پايان رسيده است و لازم است بخش بيشتري از اعتبارات طرح‌هاي سدسازي به آبخيزداري و مديريت حوضه اختصاص داده شود.

پيشنهاداتي براي بستر سازي مورد نظر و فراهم شدن امكان متقاعد نمودن مديران صنعت آب ذيلا تقديم شده است :

1-    علاوه بر سدهاي متعدد ساخته شده كه با كمترين مشكلات و معضلات در حال بهره‌برداري مي‌باشند و شايد بدون آنها تامين آب شرب و ساير نيازهاي كشور نيز ميسر نمي‌بود، متاسفانه تعداد زيادي از سدهاي ساخته شده از راندمان پيش‌بيني شده و لازم برخوردار نمي‌باشند و ضررهايشان بيش از منافعشان است. از آن مهم‌تر اين كه تعداد زيادي از سدهاي در دست ساخت و در دست مطالعه نيز در اين زمره‌اند! كه به سادگي مي‌توان آنها را شناسايي و معرفي نمود تا لااقل از اين پس امكان صرفه‌جويي در اعتبارات فراهم شود.

2-    عليرغم اين كه به لحاظ سابقه مطالعاتي در طرح‌هاي جامع و آمايش در جهان كم‌نظير هستيم (در پنج دهه اخير، شش طرح جامع و آمايش سرزمين را به پايان رسانيده‌ايم) ولي متاسفانه هيچ يك از طرح‌هاي جامع در تصميم‌گيري‌هاي كلان مورد استفاده و بهره‌برداري قرار نگرفته است!!! بنابراين يكي ديگر از وظايف همكاران اين است كه با استفاده از سابقه بسيار طولاني و مزاياي كم‌نظير طرح‌هاي جامع (به خصوص مطالعات بهنگام‌سازي طرح جامع آب كشور كه هم اكنون مراحل پاياني خود را در وزارت نيرو طي مي‌كند و تا سال گذشته مديريت آن را عهده‌دار بودم و در جريان جزئيات آن قرار دارم،) و البته با لحاظ نمودن معضلات قابل مديريت آن، ضمن تبيين معضلات منابع و مصارف آب كشور، راهكارهاي جامع براي مديرت كلان آب را تدوين نموده تا بستر لازم براي ساماندهي طرح كلان مديريت جامع حوضه‌هاي آبخيز فراهم شود.

3-    با توجه به اين كه مديران وزارت نيرو نيز تا حدود زيادي به اين نتيجه رسيده‌اند كه پتانسيل سدسازي در كشور به پايان رسيده است، برخي فعالان اين حوزه به جاي پيشنهاد احداث سد، پيشنهاد انتقال‌هاي بين حوضه‌اي و پيشنهاد احداث سدهاي زيرزميني را در دستور كار قرار داده‌اند!! كه متاسفانه به نظر مي‌رسد كه موفق نيز بوده‌اند! اين در حالي است كه بسياري از طرح‌هاي انتقال بين حوضه‌اي متعدد پيشنهاد شده بسيار نامناسبند (طرح انتقال خزر به اروميه از آن جمله است). پيشنهاد احداث سدهاي زيرزميني نيز در حالي مورد توجه قرار گرفته‌اند كه آبخوان‌هاي ما كه طي قرن‌هاي متمادي و بطور طبيعي كار سدهاي زيرزميني را انجام مي‌دهند، در معرض نابودي قرار دارند! بنابراين يكي ديگر از وظايف طرح كلان ملي مي‌تواند اين باشد كه نابودي آبخوان‌هاي كشور را به تصوير كشيده و طرح‌هاي آبخوان‌داري را توجيه نمايد.

4-    در دو دهه اخير بر روي توسعه كشاورزي و حتي افزايش جمعيت سرمايه‌گذاري‌هاي فراواني گرديد! به همان ميزان از توجه و بهره‌برداري از پتانسيل آب مجازي دور شديم. همين مسئله نيز باعث نابودي منابع آب كشور گرديد. بنابراين موضوع سوم قابل بررسي همين آب مجازي است.  

موارد بيشتري را در اين خصوص مي‌توان برشمرد ولي شايد همين ميزان كافي به مقصود باشد.

بنابراين و در يك جمع‌بندي كوتاه : چگونه مي‌توان  طرح كلان ملي مديريت جامع حوضه‌هاي آبخيز كشور را به صورت صحيح پيگيري نمود بدون اينكه : طرح جامع آب و آمايش را به سامان برسانيم، بدون اين كه عملكرد طرح‌هاي توسعه (به خصوصسدها) را ارزيابي نماييم، بدون اين كه بدانيم آبخوان‌هاي كشور چه وضعيتي دارند، نياز آتي شرب و صنعت و كشاورزي كشور چه ميزان است و ...؟

ارادتمند - فدايي فرد

 

 

پاسخ دکتر امیر سعدالدین، مدیر طرح کلان ملی مدیریت جامع حوزه های آبخیز کشور

به نام خدا

با عرض سلام و ابراز ادب محضر همه سروران وهمکاران گرامی بویژه جناب آقای مهندس فدایی فرد عزیز،

از عنایت واظهار نظردلسوزانه جناب آقای فدایی فرد بسیار سپاسگزارم. ضمن اظهار موافقت با نظرات صائب ایشان در خصوص لزوم پرهیز از سدسازی های غیر ضروری و نیز توجه به ضمانت اجرایی دستاوردهای طرح های کلان، تمایل دارم موارد زیر را جهت استحضار ایشان وسایر همکاران گرامی به اختصار مورد اشاره قرار دهم:

طرح های انتقال آب بین حوضه ای و احداث سد های زیر زمینی فی نفسه مورد انتقاد نیستند بلکه آنچه نگرانی دلسوزان منابع آب و سایر منابع طبیعی کشور را بر می انگیزد نبود مطالعات جامع و کامل در این گونه پروژه ها و توجه به آنها به جای راه حل های بنیادی و جامع نگر می باشد. مثلا بحث انتقال آب دریای خزر، یک راه حل مکانیکی و عرضه محور بدون لحاظ کردن رژیم حقوقی واکولوژیک دریای خزر و راهی برای فرار از تقبل دشواری استقرار مدیریت جامع( مشارکتی و پایدار) حوضه دریاچه ارومیه می باشد. شائبه منفعت طلبی و اصرار و فشار برخی شرکت ها بر این گونه راه حل ها نیز بر بغرنج بودن موضوع می افزاید که جای دارد وزارت نیرو به جای پی گیری نگاه های سلیقه ای، با اعمال صرفا نگاه کارشناسانه و محکمه پسند خود را از این شائبه ها مبرا نماید.

طرح کلان ملی مدیریت جامع حوزه های آیخیز، ضمن تایید تمامی تلاشهای همکاران در سایر طرح های کلان مانند طرح جامع آب و طرح آمایش سرزمین، تاکنون توانسته است طرح جامع آب را مورد ارزیابی قرار دهد وگزارش نهایی آن در دست داوری است. ارزیابی طرح آمایش سرزمین نیز در دستور کار قرار دارد تا به یاری خداوند منان درس آموخته های هر دو طرح مذکور بتواند در طرح  کلان ملی مدیریت جامع حوزه های آیخیز به شکل عملیاتی مورد استفاده قرار گیرد و راهکارهای رفع کمبود ها و موانع موجود به شکل جامعی ارائه گردد.

با همکار گرامی هم عقیده هستم که نباید احداث سد صرفا هدف باشد, حال به اقتضای زمان نوع زیرزمینی آن مورد اقبال قرار می گیرد! البته بدیهی است این تکنیک در مواردی بسیار مفید است وباید مورد حمایت قرار گیرد اما نسخه از پیش نوشته شده مورد انتقاد ماست. ارزیابی جامع آبخوان ها و تعیین وضعیت آسیب پذیری آنها با شاخص های چند گانه و تلفیقی وتوجه به ارتباط متقابل آبهای سطحی وزیرزمینی در این راستا از اهمیت خاص برخوردار است که طرح کلان ملی مدیریت جامع حوزه های آیخیز در نظر دارد به شکل سیستمی به آنها به پردازد. دراین زمینه مشارکت و همکاری صاحبنظران و بخشهای اجرایی مرتیط مورد تقاضا می باشد و اظهار نظر و راهنمایی همکاران گرانقدر موجب امتنان است.

 

با تقدیم احترام

امیر سعدالدین

مدیر طرح  کلان ملی مدیریت جامع حوزه های آیخیز